Inhoud
De PO Rivierbeheer gaat over het Ruimte voor de Rivier project. Dit project is opgezet om ervoor te zorgen dat de Nederlandse rivieren in de toekomst meer water kunnen afvoeren zonder dat de dijken hoeven worden verhoogd. In het project worden maatregelen zoals dijkverlegging, retentiepolders, uiterwaardafgraving, aanleg van nevengeulen uitgevoerd om te zorgen dat de hoogwaterstanden niet te veel zullen stijgen. De vraag welke maatregelen het meest geschikt zijn is een complexe vraag. Naast veiligheidsbelangen spelen ook de belangen van de bewoners, belangen van de scheepvaart, natuurbelangen en belangen van de landbouwsector.

Leerdoelen
In deze lesmodule leren leerlingen hoe het riviersysteem werkt, hoe het Nederlandse rivierengebied is ingericht en hoe het Nederlandse rivierbeleid in elkaar zit. Daarnaast doen ze kennis op over het Ruimte voor de Rivier project. Ze leren uit welke type maatregelen gekozen gaat worden (dijkverlegging, retentiepolders, uiterwaardafgraving, aanleg van nevengeulen etcetera) en wat de effecten van deze maatregelen zijn op de hoogwaterstanden, landbouw, natuur en bevolking.

Doelgroep
bovenbouw HAVO / VWO.

Planning
De lesmodule duurt 2 tot 3 lesuren. Het mogelijk om er een korte praktische opdracht aan vast te plakken. Je kunt leerlingen bijvoorbeeld de opdracht geven een adviesrapportje voor Rijkswaterstaat te schrijven.

Benodigde software
Deze lesmodule maakt gebruik van twee programma’s, Google Earth en de ‘Blokkendoos’.
Google Earth wordt niet alleen gebruik om luchtfoto’s en satellietbeelden te bekijken. Leerlingen moeten ook digitale kaartlagen (KMZ bestanden) inladen. Deze kaartlagen bevatten onder andere alle Ruimte voor de Rivier maatregelen langs de Waal, Rijn/Lek en IJssel. Zo kunnen de leerlingen zelf kijken waar welke maatregelen in overweging zijn.

De ‘Blokkendoos’ is een programma dat door WL Delft (nu Deltares) is ontwikkeld om beleidsmakers bij Rijkswaterstaat te ondersteunen. Met het programma kunnen beleidsmakers bekijken wat de effecten van Ruimte voor de Rivier maatregelen zijn op de hoogwaterstanden, landbouw, natuur en bevolking. Uiteraard worden ook de kosten van de maatregelen weergegeven. Op deze manier helpt het programma de beleidsmakers om de optimale beslissingen te nemen. In de lesmodule maken we gebruik van een versimpelde versie van ‘De Blokkendoos’. Hiermee kunnen de leerlingen kijken welke maatregelen het effectiefst zijn om te zorgen dat het rivierengebied voldoende veilig blijft in de toekomst. De effectiviteit hangt natuurlijk ook af van de locatie: een maatregel kan op locatie A veel effectiever zijn dan op locatie B. Om de verschillen te kunnen verklaren moeten de leerlingen constant switchen tussen Google Earth (waarin ze kunnen kijken waar de maatregelen gepland zijn) en De Blokkendoos.

Google Earth

De Blokkendoos

Lesmaterialen

Het pakket lesmaterialen (gezipt)

Voorbereiding

Stap 1: Download het pakket lesmaterialen (zie hierboven) en unzip het pakket.

Stap 2: Zet de KMZ bestanden op een netwerkschijf of op de ELO.

Stap 3: Download, unzip en installeer De Blokkendoos (.exe bestand voor Windows).

Als je het programma opstart krijg je de versie die is ontwikkeld voor het hoger onderwijs. Het programma moet nog versimpeld worden. Dit kun je doen met stap 3 en stap 4. 

Stap 4: In de folder C:\Program Files\Blokkendoos\Database staat een Access database met de naam ‘PKB_Onderwijs’. Vervang deze database door dit bestand (eerst unzippen).

Stap 5: Download het register bestand. Unzip het bestand en voer het uit (door er dubbel op te klikken of door er met de rechtermuisknop op te klikken en dan te kiezen voor [openen met] en [register editor]). Als het goed is ziet het programma er nu zo uit als op het bovenstaande figuur.