|
Om een locatie op aarde aan te duiden worden coördinaten gebruikt. Met slechts twee getallen kun je iedere plek op aarde terug vinden.
Coördinaten zijn bedacht om een bepaalde locatie aan te geven. Coördinaten in een grafiek ken je misschien al. Op de aarde werkt het eigenlijk hetzelfde als in een grafiek. Je kunt plaatsen terug vinden als je de X en Y coördinaat van die plaats hebt.  | |  | | Voorbeeld van coördinaten in een grafiek | | Voorbeeld van coördinaten op de wereldbol |
Coördinaten op de aardbol
Bij de grafiek is het duidelijk wat het 0,0 punt is, maar hoe werkt dat nou bij de aarde? Op aarde wordt de kruising tussen de evenaar en de primaire meridiaan als 0,0 punt gezien. Hierover zijn internationale afspraken gemaakt.
De afstand tot het nul punt wordt vervolgens in graden weergegeven. De graden zijn handig omdat een bol volgens de wiskunde in graden wordt ingedeeld.
Een cirkel bestaat uit 360 graden. Vanaf de primaire meridiaan gezien is dit 180 graden de ene kant op en 180 graden de andere kant op. Links van de Nul lijn heet dit westerlengte en rechts van de lijn heet dit oosterlengte.
Vanaf de evenaar zijn er 90 graden naar beneden (zuiderbreedte) en 90 graden naar boven (noorderbreedte). De coördinaten van een punt op aarde bestaan dus uit twee getallen. Het eerste getal geeft de noorder- of zuiderbreedte aan en het tweede getal de ooster- of westerlengte. In het plaatje van de aardbol hierboven kun je een voorbeeld bekijken.
De afstand tussen de graden in worden minuten genoemd. Een graad is dus in te delen in 60 minuten. De minuut is tenslotte nog in te delen in 60 seconden. 
Coördinatenstelsels
Het stelsel van graden, minuten en seconden wordt het WGS84 stelsel genoemd. WGS staat voor World Geodetic System. De 84 staat voor 1984. Dit is het jaar dat de afspraken over dit internationale stelsel zijn gemaakt.
Dit stelsel wordt over de hele wereld gebruikt. Een voorbeeld van het wereldwijde gebruik van WGS84 is het gebruik bij GPS. De coördinaten die door de GPS satellieten wordt uigezonden zijn van het WGS84 formaat. Lees hier meer over satellieten en GPS. Het stelsel is vrij grof en daarom zijn er aparte stelsels voor kleinere gebieden bedacht. Zo is er bijvoorbeeld een Europees stelsel een en een Nederlands stelsel. Bijna ieder land hanteert wel een eigen coördinaatstelsel om de locaties in hun grondgebied zo nauwkeurig mogelijk in kaart te brengen.
Het Europese stelsel heet ETRS89. Dit staat voor European Terrestrial Reference system. Dit stelsel is in 1989 bedacht en is sinds 2000 ook het officiele stelsel in Nederland. Omdat alle kaarten tot 2000 in het RD stelsel zijn gemaakt is er aan de Europese Unie gevraagd of we het RD stelsel ook nogsteeds mogen gebruiken. Meer informatie over deze stelsels kun je vinden op http://www.rdnap.nl/stelsels/stelsels.html Het Nederlandse stelsel
In Nederland hebben we een eigen stelsel bedacht om de locaties binnen Nederland aan te geven. Dit stelsel heet het Rijks Driehoek stelsel of RD stelsel. Het RD grid bedekt heel Nederland en is vastgelegd door het plaatsen van bronzen referentiepunten door heel het land. Alle objecten in Nederland worden in kaart gebracht door de positie ten opzicht van de referentiepunten te bepalen. De correctheid van dit stelsel wordt regelmatig gecontroleerd door het kadaster. Informatie over het RD-stelsel, hoe het is bepaald en hoe het wordt gecontroleerd is na te lezen in het volgende PDF bestand https://rdinfo.kadaster.nl/pdf/rd_brochure.pdf, en op http://www.agrs.nl/ Kaartprojecties
De aarde is en blijft een bol (bij benadering). Daarom is het lastig om een kaart van de wereld in een plat vlak te tekenen. De coördinaatsystemen zijn daarom ook driedimensionaal (3D). Wil je een 3D kaart in op papier tekenen zul je eerst moeten kiezen op welke manier je dat gaat doen. Er worden 4 soorten projecties onderscheiden:
| Azimuthale projectie | | Houd een vel papier voor de aardbol en neem de punten van de wereldbol over op het papier. Als je van afstand een foto zou nemen van de aarde is de weergave te vergelijken met een azimuthale projectie.
De stereografische projectie van het RD stelsel is van dit type | | Cylinder projectie | | Vouw een stuk papier als een cylinder om de aardbol heen. Neem de kaart over op het stuk papier en vouw het papier weer open. De meeste papieren wandkaarten gebruiken deze projectie. Nadeel is dat landen ver van het raakvlak veel groter lijken dan ze werkelijk zijn. Zoek de oppervlaktes van Groenland en India maar eens op en vergelijk dit met een wereldkaart.
De UTM projectie de Gauss-Krüger projectie en het Britse nationals stelsel zijn van dit type
 | | Kegel projecties | | Vouw een stuk papier als een kegel om de helft van de aardbol. Neem de kaart van de bol over op het papier en vouw de kegel weer open.
De Lambert projectie voor België, Frankrijk en de USA zijn van dit type
 | | Overige projecties | | Deze projecties zijn gebaseerd op wiskundige formule die niet gemakkelijk uitgelegd kunnen worden. De formules moeten de projectie van de bol naar het platte vlak zo goed mogelijk benaderen
De Robinson projectie is een voorbeeld van dit type projectie |
In het plaatje hiernaast wordt laten zien hoe het RD stelsel werkt. De informatie van de bol wordt op een plat vlak geprojecteerd. Zoals hierboven al beschreven staat is dit een voorbeeld van een Azimuthale projectie In een GIS kun je vaak zelf aangeven op welke manier je jou kaarten geprojecteerd wilt zien.
EDUGIS hanteert standaard de RD projectie voor het weergeven van de kaarten. |  |
De laatste 4 plaatjes komen van
http://www.esrinl.com/content/antwoorden.asp?id=115 en
http://www.esrinl.com/content/antwoorden.asp?id=113 |
